کوتاهی بانک های دولتی در توسعه سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب

با اینکه در سال های گذشته تجهیز و توسعه شعب بانک های مختلف به سامانه بانکی نابینایان روند قابل قبولی را شروع کرده است، اما بانک های بزرگ و دولتی مثل ملی، صادرات، مسکن، کشاورزی و پست بانک در این زمینه کوتاهی کرده و به تعهدات خود در حوزه مسئولیت های اجتماعی برای نابینایان عمل نکرده اند.

پنج سال است که از نصب اولین سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب می گذرد. از ۲۳ مهر ۹۴ تا کنون، 210 شعبه از ۲4 بانک کشور به سامانه خدمات بانکی نابینایان تجهیز شده است.

برای آگاهی از روند تجهیز و توسعه بانک ها به این سامانه، با مهندس منصور شادکام، قائم مقام انجمن نابینایان ایران به گفتگو نشستیم.

وی ابتدا ضمن تقدیر و تشکر از سیستم بانکی کشور گفت: یکی از بزرگترین طرحهای مناسب سازی و دسترس پذیری نابینایان کشور در بانکها انجام شده است. به طوری که تا کنون، ۲4 بانک کشور به این طرح پیوسته اند و 210 شعبه در ۳۱ استان کشور به این سامانه تجهیز شده است. این امر میمون و مبارک را مدیون بخشنامه های بالادستی بانک مرکزی خطاب به بانک ها، پیگیری های انجمن نابینایان ایران و شرکت پکتوس مجری طرح هستیم.

مهندس شادکام شادکام بیان داشت: در حال حاضر علاوه بر پیگیری دسترس پذیری شعب بانکی، دسترس پذیری همراه بانک، اینترنت بانک و سایت چهار بانک کشاورزی، مسکن، بانکداری اینترنتی بانک ملت و سایت بانک سپه را پیگیری می کنیم. در سال گذشته نیز همراه بانک و اپلیکیشن تولید رمز پویای بانک شهر برای نابینایان دسترس پذیر شد. همچنین در سال های قبل، اینترنت بانک بانک تجارت و اپلیکیشن پات که وابسته به شرکت ایرانکیش و بانک تجارت است، برای نابینایان دسترس پذیر شده بود.

وی در خصوص مناسبسازی صحیح عابر بانک های کشور برای نابینایان نیز گفت: کار هایی که تا به حال در خصوص گویاسازی عابر بانک ها انجام شده، همگی نمادین بوده و هیچ کدام پاسخگوی نیاز نابینایان نیست.

در سال گذشته، همکاری شرکت پکتوس با شرکت سداد برای دسترس پذیری عابر بانک های بانک ملی برای نابینایان آغاز شد و تا جایی که ما پیگیری کردیم روند خوبی را طی می کرد. اما متأسفانه در سال جاری این پروژه متوقف شده است. از بانک ملی که یکی از قدیمیترین و بزرگترین بانک های کشور است انتظار بیشتری داریم. به گفته کارشناسان شرکت دانش بنیان پکتوس، با استفاده از نرم افزار تبدیل متن به گفتار فارسی آن شرکت، می توان به راحتی تمام بخش های عابر بانک را برای نابینایان قابل دسترس کرد. اما به جای توسعه این سیستم، مسئولان بانک ملی در سال 98 از سامانه ای تحت عنوان Btm برای نابینایان رونمایی کردند که در عمل کاربردی نبود و دیگر توسعه پیدا نکرد.

قائم مقام انجمن نابینایان ایران در خصوص همکاری بانک های مختلف در طرح سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب اظهار کرد: بانک تجارت بیشترین همکاری را با ما داشته و در زمینه سامانه خدمات بانکی نابینایان تا کنون، ۳۷ شعبه را تجهیز کرده است.

بانک ملت نیز سال گذشته 13 شعبه را تجهیز کرده و در سال جاری، 24 شعبه در حال انعقاد قرارداد است که در صورت محقق شدن آن، این بانک هم می تواند امسال تمامی استان های کشور را تحت پوشش قرار دهد.

شادکام تصریح کرد: بانک سپه در سال جاری 20 شعبه را تجهیز کرده است که جای دارد از آنها نیز صمیمانه تشکر کنیم.

وی ضمن انتقاد شدید از بانک های بزرگ دولتی که بیشترین شعب در سطح سیستم بانکی دارند را مورد اشاره قرار داد و بیان کرد: ما از بانک های دولتی انتظار همکاری بیشتری داریم. بانک هایی مثل صادرات و ملی، به نسبت تعداد شعبی که دارند شعب کمتری را تجهیز کرده اند. انتظار ما از این دو بانک، به جهت امکانات و منابع بیشتری که در اختیار دارند، بسیار بالا تر از سایر بانک ها است.

بانک های کشاورزی و پست بانک و در ادامه بانک مسکن که به این پویش پیوسته بودند، سال ها است که هیچ شعبه ای را برای نابینایان دسترس پذیر نکرده اند و از آنها گلایه مندیم و انتظار بیشتری داریم. از وزیران کشاورزی، راه و شهرسازی و ارتباطات درخواست می کنم از مدیران این سه بانک پاسخ بخواهند، علیرغم پیگیری های متعدد ما و جلسات زیادی که داشتیم و قول هایی که مدیران این بانک ها داده اند، چرا روند توسعه و تجهیز سامانه بانکی نابینایان در بانک کشاورزی، مسکن و پست بانک متوقف شده است.

مهندس شادکام اظهار کرد: ما از شرایط فعلی کشور، تحریم ها و محدودیت های منابع مالی بانک ها مطلع هستیم اما توقع ما هم حداقلها است. بر خلاف بخشنامه بانک مرکزی که خواستار مناسبسازی کلیه شعب بانکها برای معلولین شده است، ما اعتقاد داریم با توجه به وضعیت فعلی کشور و به تبع آن وضعیت بنگاه های اقتصادی، بانک ها حداقل ها را در نظر بگیرند و یک شعبه در هر مرکز استان، یک شعبه در شهر های پر جمعیت و چندین شعبه در کلانشهر هایی مثل تهران، اصفهان، مشهد و شیراز را به سامانه خدمات بانکی نابینایان تجهیز کنند.

بانک های بزرگی مثل صادرات و ملی پتانسیل و امکانات تأمین این حداقلها را دارند اما تا کنون به تناسب جایگاهی که دارند، با ما در زمینه تجهیز شعب بانکی همکاری خوبی نداشته اند. بانک های بزرگ و دولتی حداقل ۶۰ شعبه را باید تجهیز کنند تا انتظارات حداقلی ما در زمینه مراکز استان ها، شهر های پر جمعیت و کلان شهر ها برآورده شود. در حالی که تا کنون چنین نبوده و آنها در زمینه توسعه خدمات بانکی نابینایان در شعب به مسئولیت های اجتماعی خود عمل نکرده اند.

شادکام در ادامه به همکاری ضعیف بانک های خصوصی مثل پارسیان و پاسارگاد اشاره کرد و افزود: در میان بانک های خصوصی، این دو بانک همکاری کمتری با انجمن نابینایان ایران داشته اند. هر دو تنها در سطح پایتخت شعب محدودی را به سامانه خدمات بانکی نابینایان تجهیز کرده اند و در سایر استان ها هنوز هیچ شعبه ای تجهیز نشده است.

وی در ادامه تصریح کرد: بحث دسترس پذیری خدمات فیزیکی و فضای مجازی، نکته ای است که در ماده ۲ قانون حمایت از حقوق معلولان هم بدان اشاره شده و ما در کنار مسئولیت های اجتماعی، پشتوانه قانونی هم در این ارتباط داریم.

قائم مقام انجمن نابینایان ایران در پاسخ به این سؤال که در دیدار با مسئولان بانک های مختلف با چه چالش هایی مواجه هستید گفت: بسیاری از بانکها می گویند تعداد مراجعین نابینا به شعب بانکها کم است. آنها معتقدند با میزان پایین مراجعه برای بانک توجیه اقتصادی ندارد تا شعب بانکی را برای نابینایان دسترس پذیر کند. این در حالی است که در تمام دنیا پروژه های معلولین مبتنی بر مسئولیت اجتماعی است و نباید با فرمول هزینه درآمد به آن نگاه شود. بانک ها نیز نباید در این ارتباط نگاه اقتصادی داشته باشند. به طور کلی، کاربری گسترده از فناوری های نوین نیاز به زمان دارد و این فرهنگسازی به مرور شکل خواهد گرفت.

مهندس منصور شادکام با اشاره به توسعه محدود دسترس پذیری خدمات غیر حضوری برای نابینایان در سیستم بانکی گفت: توسعه کم دسترس پذیری خدمات مجازی برای نابینایان به علت عدم همکاری پیمانکاران مجری درگاههای مجازی در بانکها است که روند تکمیل پروژه ها را کندتر می کند.

قائم مقام انجمن نابینایان ایران در پایان گفت: در خوشبینانه ترین حالت، تا کنون یک درصد از بانک های کشور برای نابینایان دسترس پذیر شده اند. لذا علیرغم اینکه بانک های کشور بیشترین همکاری را با ما در زمینه مناسب سازی خدمات بانکی برای نابینایان داشته اند، اما هنوز در ابتدای راه قرار داریم. انجمن نابینایان ایران پیگیری های خود را تا زمانی که حداقل ها در کلیه بانک های کشور ایجاد شود ادامه خواهد داد و از بانک مرکزی تقاضا داریم نظارت بیشتری در این زمینه داشته باشد.

جدول شعب بانک های دسترس پذیر در ادامه اشاره می شود.

سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب، محصول فناوری اطلاعات برتر کشور شد

به نقل از روزنامه ایران، مورخ نهم آذر 96.

پنجمین همایش ملی مدیران فناوری اطلاعات به همت پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) با همکاری نهاد ریاست جمهوری، وزارت کشور، سازمان نظام صنفی رایانه ای، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در 8 گرایش، روز یکشنبه پنجم آذر، در مرکز همایش‌های بین‌المللی برج میلاد تهران برگزار شد.

این همایش با شعار «حکمرانی داده‌ها و دولت الکترونیکی از دیدگاه علوم و فناوری اطلاعات» شامل محورهای مختلف دولت الکترونیکی، سلامت الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، بازرگانی الکترونیکی، بیمه الکترونیکی، عدالت الکترونیکی و مطالعات اجتماعی فناوری اطلاعات بود.

 

نگاهی به محصولات برتر

 

از میان محصولات ارسالی به دبیرخانه همایش، 15 محصول به عنوان برگزیده انتخاب و تقدیر شد و سه محصول برتر، جوایز فاب طلایی، نقره‌ای و برنزی را دریافت کردند.

در میان محصولات برگزیده، سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب، مربوط به شرکت دانش‌بنیان پکتوس فاب طلایی، پلتفرم زبردستان مربوط به شرکت گرامی سرزمین هوشمند، فاب نقره‌ای و آنتی‌ویروس پادویش از شرکت گرامی نرم افزاری امن پرداز، فاب برنزی را دریافت کردند.

عناوین دیگر دستاوردهای برگزیده عبارتند از: بستر جمع‌سپاری وب آزما، پلتفرم و خدمات ذخیره‌سازی ابری ابرینو، پلتفرم یکپارچه دولت، تولید گراف دانش فارسی

، جویشگر علمی فارسی (علم نت)، فینوتک (پلتفرم خدمات بانکداری باز)، سامانه جامع مدیریت و امنیت کاربران شبکه نتبیل، سامانه جامع مهر پرداخت، سامانه ملی ثبت پایان‌نامه، رساله‌ و پیشنهاده، سامانه هوشمند و ماژولار جمع‌آوری، تحلیل و پایش داده، نرم افزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر، نرم افزار زحل (پایش و تحلیل سوییچ).

افزون بر این جایزه ملی مدیر برتر فناوری اطلاعات (مبفا) به چهار مدیر برگزیده و جایزه ملی شرکت‌های تحول آفرین به سه شرکت تعلق گرفت.

 

انتظار ما، توسعه خدمات بانکی برای نابینایان در سراسر کشور است

 

سعید صادقپور، مدیرعامل شرکت پکتوس که توانست در این همایش جایزه فاب طلایی را بدست آورد، در مصاحبه با ایران گفت: سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب، طرح مشترک انجمن نابینایان ایران و شرکت پکتوس است.

ایده شکلگیری این سامانه برای نابینایان، به بخشنامه بانک مرکزی در سال 91 بر می گردد. اداره مطالعات و مقررات بانکی بانک مرکزی طی بخشنامه‌ای، به مدیران شبکه بانکی اعلام کرد: نابینایان در استفاده از کلیه خدمات بانکی( به جز خدمات حساب جاری) مواجه با هیچگونه محدودیتی نبوده و ملزم به داشتن فرد همراه نیستند. در راستای این بخشنامه و مسئولیت اجتماعی که تمامی سازمان‌ها در جهت تعمین برابر حقوق شهروندی معلولین با سایر مردم جامعه دارند، این سامانه در بانک‌های کشور راه اندازی شد. وی ادامه داد: از مهرماه سال 94 تا کنون، حدود 60 شعبه از 13 بانک کشور، در راستای این طرح تجهیز شده اند.

سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب، شامل دستگاه برجسته نگار و نرم‌افزار گویای فرم‌های بانکی است. در ابتدا، نرم‌افزار فرم‌های بانکی روی رایانه باجه نصب شده و اطلاعات مندرج در فرم‌های بانکی، به صورت صوتی برای افراد نابینا خوانده می‌شود. یکی دیگر از ابزار‌های مورد نیاز در این سامانه، دستگاه برجسته نگار است که می‌بایست به رایانه شعبه متصل شود. دستگاه برجسته نگار، دارای صفحه کلید و نمایشگر بریل بوده و تکمیل فرم‌های بانکی با استفاده از صفحه کلید ویژه نابینایان و توسط آنها انجام می‌شود. کلیه اطلاعات موجود در فرم‌های بانکی، از طریق نمایشگر بریل دستگاه برجسته نگار به صورت خط بریل برای نابینایان قابل خواندن است. به وسیله این سامانه، مشتریان نابینا قادر خواهند بود بدون نیاز به حضور همراه، فرم‌های درخواست انواع عملیات بانکی، مانند: افتتاح حساب، دریافت وجه، واریز وجه، خدمات کارت و … ، با استفاده از ورودی و خروجیهای صوتی و بریل تکمیل کنند. فرم‌های تکمیل شده توسط چاپگر باجه بانک پرینت و برای انجام عملیات در اختیار مسئول باجه قرار می‌گیرد.

مدیر این شرکت دانش‌بنیان با ابراز امیدواری از گسترش این سامانه در سراسر کشور تصریح کرد: نگاه مدیران بانکی به این طرح، نباید نگاه هزینه‌درآمد باشد. در کلیه کشور‌های دنیا، نگاه مسئولین نهاد‌های مختلف برای دسترس‌پذیری خدمات خود برای معلولین، نگاهی مبتنی بر مسئولیت‌های اجتماعی است. به این معنا که خدمات خود را در جامعه طوری عرضه کنیم که برای آهاد مردم قابل دسترس باشد. انتظار ما و انجمن نابینایان ایران نیز این است که بانک‌ها، حداقل یک شعبه خود را در تمامی مراکز استان‌ها به این سامانه مجهز کنند و این طرح در شهر‌های بزرگ در چندین شعبه عملیاتی شود تا از نظر دسترسی نابینایان نیز راحت باشد. صادقپور با اعلام آمادگی برای دسترس‌پذیری سایر خدمات بانکی برای نابینایان، بیان داشت: به غیر از شعب، تا به حال اینترنت‌بانک دو بانک کشور را نیز برای معلولین با آسیب بینایی مناسبسازی کرده‌ایم. به این معنا که نابینایان به راحتی می‌توانند به وسیله نرم‌افزار‌های ویژه‌ی خود از خدمات اینترنتی این دو بانک استفاده کنند. همچنین برای دسترس‌پذیری همراه‌بانک، کیوسک‌های بانکی و خودپرداز‌ها نیز این آمادگی را داریم که با همکاری بانک‌های کشور و شرکت‌های ارائه دهنده این خدمات، آنها را نیز برای نابینایان قابل دسترس کنیم.

سعید صادقپور در پایان گفت: هدف شرکت ما، به کارگیری فناوری اطلاعات برای تسهیل زندگی نابینایان در همه‌ی ابعاد است. اثربخشی و نقش فناوری اطلاعات و خدمات الکترونیکی در زندگی نابینایان به نسبت سایر مردم جامعه، اگر بیشتر نباشد، قطعاً کمتر نیست و طرح‌های اینچنینی برای سایر خدمات اجتماعی، فرهنگی و تفریحی نیز قابل انجام است. کما اینکه سامانه خدمات موزه‌ها و سامانه فروشگاهی شرکت ما نیز در حال گسترش و بهره‌برداری است که امیدواریم در سال جاری راه‌اندازی شود.

شرکت پکتوس در سال 1370 تأسیس شده و موفقیت‌های علمی‌کاربردی بسیاری را طی 26 سال اخیر به دست آورده است. 10 ثبت اختراع که سامانه خدمات بانکی نابینایان یکی از این ثبت اختراعات است، برنده جشنواره خوارزمی، تنها تولید کننده سخت افزار های ویژه نابینایان در کشور و احراز صلاحیت به عنوان شرکت دانش‌بنیان در سال 92، از جمله این افتخارات است.

 

توجه به ابعاد فرهنگی‌اجتماعی، عامل اصلی انتخاب سامانه بانکی نابینایان به عنوان فاب طلایی بود

 

احمد گنجی، دبیر اجرایی پنجمین همایش ملی مدیران فناوری اطلاعات در گفت و گو با ایران با ارائه گزارشی از برگزاری این همایش گفت: از میان ۹۸ محصول فناورانه داوری شده، ۱۵ محصول برگزیده شد که سه جایزه فناوری اطلاعات برتر (فاب) در سه سطح طلایی، نقره‌ای و برنزی به آنها اعطا شد. گنجی با اشاره به مقالات ارائه شده به این همایش، ادامه داد: از تعداد مقالات رسیده ۱۶ مقاله برای ارائه شفاهی، ۲۲ مقاله برای پوستر و ۲۳ مقاله برای درج در خلاصه مقالات انتخاب شدند. وی به بخش ایده‌های این همایش اشاره کرد و یادآور شد: در این بخش پس از ارزیابی، ۱۴ ایده انتخاب شدند و جایزه شرکت‌های اطلاعات تحول‌آفرین اولین بار در این همایش و با هدف آگاهی رسانی به مدیران عالی و حکمرانان ارائه شد.

گنجی بیان کرد: هدف اصلی ما از برگزاری این همایش، ایجاد یک بستر برای محصولات بومی در حوزه‌ی فناوری اطلاعات است. به این معنا که این محصولات را شناسایی کرده و در قالب جایزه ملی فناوری اطلاعات برتر (فاب) برای آنها برندسازی کنیم. همچنین این همایش می‌تواند باعث آشنایی و تعامل فعالان عرصه آیتی با شرکت‌ها و یک پل میان صنعت و بازار باشد. وی در پاسخ به این سؤال که چه عاملی باعث شد تا جایزه فاب طلایی از میان 98 محصول ارسالی به سامانه خدمات بانکی نابینایان اختصاص پیدا کند، گفت: در کشور ما در حوزه‌های مرتبط با فناوری اطلاعات، جشنواره‌هایی مثل خوارزمی و شیخ بهایی نیز برگزار می‌شود. اما همایش‌های مذکور، فقط از بعد فنی یک محصول را مورد ارزیابی قرار می‌دهند. نقطه‌ی تمایز همایش برگزار شده توسط ما این است که یک محصول فناورانه را از تمامی ابعاد، مورد بررسی قرار می‌دهیم. یعنی علاوه بر بعد فنی، توجه به ابعاد سیاستی‌مدیریتی و مهم‌تر از آن، مباحث فرهنگی اجتماعی است که آیا به عنوان یک دغدغه مد نظر قرار گرفته است یا نه. سامانه خدمات بانکی نابینایان در شعب علاوه بر اینکه از نظر فنی بسیار قوی بود، از آنجا که به ابعاد فرهنگی و اجتماعی نیز در آن به صورت ویژه توجه شده بود، توانست امتیاز بالاتری نسبت به سایر محصولات به دست اورد. شاید برایتان جالب باشد بدانید مراکز پژوهشی بزرگ که بودجه‌های کلانی هم دارند، مثل دانشگاه تهران با سه محصول، پژوهشگاه علوم با 35 محصول و مرکز تحقیقات مخابرات، نتوانستند در جمع محصولات برتر قرار بگیرند. گنجی در پایان گفت: به دنبال ایجاد یک مرکز نوآوری هستیم تا بتوانیم به عنوان یک چتر حمایتی، از شرکت‌ها، استارت‌آپ‌ها و صاحبان ایده حمایت کنیم.